Tijdens archeologisch onderzoek in de nieuwbouwwijk De Pas in Elst ontdekten archeologen van BAAC een klein Romeins grafveld met ongeveer 25 verschillende soorten crematiegraven. Eén graf bleek uitzonderlijk rijk. In de grafkuil werden maar liefst 18 grafgiften aangetroffen. De crematieresten van de overledene waren bijgezet in een grote glazen urn. De vondsten zijn inmiddels gerestaureerd en te bewonderen in het Tempel-Kerkmuseum in Elst.
Een Romeins grafveld
De circa 25 crematiegraven verschilden in vorm en opbouw. De meeste graven werden zichtbaar bij het blootleggen van de bodem. Witte botfragmenten en houtskoolspikkels konden wijzen op een crematiegraf. Soms was de rand van een pot of kruik zichtbaar, terwijl andere graven pas op een dieper niveau herkenbaar werden. De archeologen van BAAC legden de graven stap voor stap vrij. Daarbij werden de grafkuil, crematieresten en eventuele grafgiften nauwkeurig gefotografeerd en ingemeten. Door foto’s en meetgegevens te combineren, konden ook 3D-beelden van de graven worden gemaakt. Zo werd niet alleen vastgelegd wat er in een graf lag, maar ook hoe de verschillende vondsten zich tot elkaar verhielden.
Wat vertellen de vondsten?
In het grafveld werden veel voorwerpen van aardewerk, brons en glas gevonden. Borden, kommen, drinkbekers, pannen, amforen en flessen geven een beeld van het dagelijks leven en de gebruiken in de Romeinse tijd. Het aardewerk hielp bovendien bij het dateren van de graven. De meeste grafkuilen dateren uit de 1e tot en met de 3e eeuw na Christus. De vondsten vertellen ook iets over de manier waarop men met de overledenen omging. In de Romeinse tijd werden overledenen regelmatig voorzien van eten en drinken voor de reis naar het hiernamaals. Dat verklaart de aanwezigheid van kruiken, kookpotten en eet- en drinkservies.
Ook persoonlijke voorwerpen kwamen aan het licht. In enkele graven werden spinrokken van bewerkt bot gevonden, waarmee wol tot draad kon worden gesponnen. In een ander graf kwamen onder meer een bronzen spiegel, een parfumflesje en een pincet tevoorschijn. Dergelijke voorwerpen zijn aanwijzingen voor persoonlijke verzorging, ambacht en identiteit.
Een uitzonderlijk rijk graf
Eén graf sprong er duidelijk uit. Hierin werden maar liefst 18 grafgiften aangetroffen, waaronder een bronzen spiegel, bronzen schalen, aardewerk en glazen voorwerpen. De crematieresten van de overledene waren bijgezet in een grote glazen urn. De grafgiften lagen geconcentreerd bij elkaar in de grafkuil.
Het rijke graf was tijdens het blootleggen van de bodem niet direct zichtbaar. Dankzij metaaldetectie kwamen de eerste aanwijzingen aan het licht. Vervolgens onderzochten de archeologen het graf zorgvuldig en legden zij de ligging van de vondsten vast.
Van vondst naar museumstuk
Grafgiften werden in gave toestand meegegeven aan de overledene, maar kwamen niet altijd herkenbaar uit de grond. Soms zijn het klompen grond die eerst werden geröntgend. Bijzondere vondsten die archeologisch compleet, maar gebroken waren, kwamen in aanmerking voor restauratie en conservering.
Het resultaat is een bijzondere, gerestaureerde collectie Romeinse vondsten. Deze zijn inmiddels te bewonderen in het Tempel-Kerkmuseum in Elst.
Het archeologisch onderzoek in De Pas laat zien hoeveel informatie in de bodem verborgen kan liggen. Door vondsten, crematieresten en sporen in samenhang te onderzoeken, konden de archeologen van BAAC niet alleen de vondsten veiligstellen, maar ook een nieuw hoofdstuk toevoegen aan het verhaal van de Romeinse geschiedenis in Elst.
In opdracht van Gemeente Overbetuwe, Provincie Gelderland en Ontwikkelcombinatie De Pas voerden de archeologen van BAAC het archeologisch onderzoek uit. De uitwerking van het onderzoek is nog in volle gang. Het vondstmateriaal en de sporen worden momenteel verder onderzocht en geanalyseerd. De resultaten worden verwerkt in een rapport. Zodra de uitwerking is afgerond, delen we uiteraard meer over de resultaten.
