De kastelen van Helmond, Een machtscentrum aan de rand van de Peel
Midden in het stadspark van Helmond ligt, omsloten door een slotgracht, het imposante veertiende-eeuwse kasteel Helmond. Het kost maar weinig moeite om te bedenken hoe in vroeger tijden deze "rechthoekige waterburcht", met zijn hoge muren en grote ronde torens, een veilig onderkomen bood aan edelen en hun gevolg. Het kasteel is betrekkelijk ongeschonden de eeuwen doorgekomen en geldt in Nederland als één van de fraaiste voorbeelden van het laat-middeleeuwse vierkante kasteeltype.
Toch is deze nog steeds zo stoer ogende burcht niet het enige kasteel dat Helmond heeft gekend. Het huidige kasteel is de opvolger van een veel ouder kasteel, het uit de twaalfde eeuw stammende "Oude Huys", dat slechts op een steenworp afstand lag, in een bocht van de rivier de Aa. Opgravingen omstreeks 1980 hebben aangetoond dat het "oude Huys" een enorme oppervlakte moet hebben gehad en een nagenoeg onneembaar fort moet zijn geweest. Bovendien wijzen enkele kostbare archeologische vondsten in de richting van bewoning door een rijke familie. Mogelijk hebben deze kostbaarheden toebehoord aan Maria, dochter van de hertog van Brabant en weduwe van keizer Otto IV, waarvan men weet dat zij het kasteel tussen 1235 en 1260 in haar bezit had.
De kastelen van Helmond beschrijft de lotgevallen van beide burchten. De kleurrijke geschiedenis van de verschillende geslachten die tot 1921 het huidige kasteel hebben bewoond, komt hierbij ruimschoots aan bod. Daarnaast is een apart hoofdstuk gewijd aan het kasteel en zijn omgeving in de twintigste eeuw. De aansprekende tekst en de vele illustraties maken De kastelen van Helmond tot een waardevolle uitgave over een boeiende periode uit de geschiedenis van Helmond.
Ronald Glaudemans en Rob Gruben, "Bouwen en verbouwen aan het kasteel van Helmond, circa 1350-200", in: Nico Arts e.a. (red.)
De kastelen van Helmond, Een machtscentrum aan de rand van de Peel
(Helmond / Utrecht 2001)
P. 76-115
ISBN 90-5345-177-3
