Deventer - Brink 11 & 12
BAAC heeft bouwhistorisch onderzoek verricht in de panden Brink 11 en Brink 12 te Deventer, beter bekend als het Bouwershuis. Hoewel door pleisterlagen de oudste delen van de panden verborgen bleven (de zijmuren zijn vermoedelijk nog grotendeels veertiende-eeuws), werd een aantal interessante zaken aangetroffen.
Het oudste is een restant van een vijftiende-eeuwse achtergevel met dichtgezette vensteropeningen. De breedte van deze gevel versterkte het vermoeden dat achter de huidige voorgevel van Brink 12 twee smallere panden schuil gaan. Op basis van de ouderdom van de kapconstructies en de voorgevel, zal de samenvoeging in de zeventiende eeuw hebben plaatsgevonden.
Het onderzoek in archieven gaf inzicht in het gebruik van de panden in de zeventiende en achttiende eeuw. De voorname familie Bouwer, waarvan bijna iedere generatie schepenen of burgemeesters voortbracht, bleek in die tijd de bewoner van het pand. In 1726 gaf Arnold Bouwer opdracht om de fraaie rococo stucplafonds aan te brengen die nu nog enkele van de vertrekken op de begane grond sieren. Het thema van de gerechtigheid is meer dan eens in het programma is toegepast, wat vooral bijzonder is omdat het pand in 1802 werd aangekocht om als kantongerecht te dienen (een functie die het complex nu nog heeft).
Uniek in het gebouw is de aanwezigheid van de in 1802 gerealiseerde gevangeniscellen in het keldercomplex. Deze zijn niet alleen speciaal vanwege de indrukwekkende deuren, de oorspronkelijke bedden en het zwaar hang- en sluitwerk, maar vooral door alle inscripties en muurschilderingen die zijn aangebracht door de gevangenen.
In de negentiende eeuw is het pand meer dan eens verbouwd. Dit betekende vooral een versobering van het interieur. In 1802 werden de zeventiende-eeuwse vensters in de voorgevel vervangen. Tijdens de restauratie van het exterieur in 1943 zijn vreemd genoeg schuifvensters aangebracht in plaats van kruisvensters die de gevel heeft gehad.
Geert Oldenmenger
