bouwhistorie moated site

Tilburg – Moerenburg

Ook de moated sites worden doorgaans meegenomen als men spreekt over kasteeltypen. We verstaan hieronder simpelweg omgrachte terreinen met stenen bebouwing die enige mate van bescherming konden bieden tegen rondtrekkende roversbenden, maar zeker niet geschikt waren een werkelijke belegering te doorstaan. Het geheel moest vooral de status van de eigenaar benadrukken.

Moerenburg-plattegrond

Als voorbeeld dient huis Moerenburg te Tilburg (provincie Noord-Brabant), dat van de 14e tot in de 17e eeuw als pastorie in gebruik was. Dat doet dus recht aan de hierboven gegeven karakteristiek dat een moated site vooral een statusverhogend bedoeling had en niet primair op defensie was gericht. De exacte ligging van de moated site Moerenburg was tot aan 2005 onbekend. In dat jaar kwam zij door toeval aan het licht. Oorspronkelijk was het huis gelegen in het beekdal van de Leij.

Moerenburg-beschoeiing

We behandelen alleen de beide oudste fasen, waarvan de eerste is te dateren kort voor 1358. Er stond toen een bakstenen huis op een vierkant eiland omgeven door een brede gracht. De funderingsaanleg was 1,20 meter zwaar en de muren stonden direct in de gracht. In deze fase bezat het huis zeker nog enige defensieve betekenis. In de tweede helft van de 15e eeuw vond sloop en herbouw plaats, min of meer op dezelfde plaats, maar met minder dikke muren. Nu werd een beschoeid voorland aangelegd. Hiervoor werden enkele eikenhouten palen door de bakstenen fundering van fase 1 geheid. Op het voorland werd tijdens het archeologisch onderzoek veel rijk vondstmateriaal aangetroffen. Dit werd overdekt door een brandlaag uit het midden van de 16e eeuw. In 1680 vond nog een grootscheepse nieuwbouw plaats, waarna het huis omstreeks 1750 geheel werd gesloopt.

 

Moerenburg-plattegrond Moerenburg-beschoeiing