Category Archives: Algemeen nieuws

BAAC certificaat

BAAC klaar voor de toekomst

Het zal er al even aan te komen maar de overgang van een vergunningstelsel naar een certificeringsstelsel voor het uitvoeren van archeologisch onderzoek is sinds juli 2017 een feit. BAAC heeft zich met succes laten certificeren en is hierdoor nog steeds bevoegd tot het uitvoeren van archeologisch onderzoek. Omdat veilig werken hand in hand gaat met archeologisch onderzoek hebben wij dit aangegrepen om ons met succes ook voor VCA** te laten certificeren. Veilig werken is immers net zo belangrijk als het leveren van kwalitatief hoogstaand onderzoek. Met beide certificeringen beogen wij de uitvoering van archeologisch en bouwhistorisch onderzoek verder te professionaliseren en zijn wij klaar om al onze klanten en opdrachtgevers van dienst te blijven zijn.

Archeologie
BAAC heeft het ‘Procescertificaat Archeologie’ conform BRL SIKB 4000 in mei 2017 behaald en is hiermee bevoegd tot het uitvoeren van alle soorten archeologisch onderzoek op landbodems in Nederland. De certificering dient om de kwaliteit van het archeologisch onderzoek te borgen. BAAC is er ten volle van overtuigd dat de kwaliteit van onze dienstverlening de basis is van onze organisatie. Wij stellen dan ook alles in het werk om de kwaliteitscultuur binnen het bedrijf verder te stimuleren en te faciliteren.
Het certificaat voor archeologie is 4 jaar geldig en is verstrekt door SGS INTRON Certificatie. Wij worden, net als elke andere partij die conform deze regeling gecertificeerd is, elk jaar getoetst op de uitvoering van onze onderzoeken. Na de periode van 4 jaar vindt er een algehele hertoetsing plaats. Op basis van onze ervaringen met het behalen van het certificaat zien wij deze hertoetsingen met vertrouwen tegemoet. Overigens zijn wij, losstaand van dit certificaat, tevens bevoegd om archeologisch onderzoek in Vlaanderen uit te voeren.

VCA
BAAC kan zich bij de uitvoering van haar werkzaamheden niet enkel op de inhoudelijke aspecten van archeologisch of bouwhistorisch onderzoek richten. Er zijn allerlei randvoorwaarden met betrekking tot de veiligheid waar rekening mee gehouden dient te worden. Denk bijvoorbeeld aan milieutechnische bezwaren, risico op niet gesprongen explosieven of bouwplaatsveiligheid. Wij zien ons beleid op het gebied van veiligheid als integraal onderdeel van onze bedrijfsvoering en daarom hebben we ons laten certificeren volgens de eisen van de VGM Checklist Aannemers (VCA**). In mei 2017 hebben wij dit certificaat, dat 3 jaar geldig is en vertrekt is door SGS Nederland, behaald. Ook bij dit certificaat vind een periodieke hertoetsing plaats. Hierbij streven wij ernaar om onze prestaties op het gebied van VGM continu te verbeteren.

Heeft u vragen over onze certificaten? Of bent u benieuwd welke gevolgen werken volgens deze certificaten op uw project hebben? Neem dan contact met ons via 073-6136219 of denbosch@baac.nl.

Medel

Open dag Medel grandioos succes

Zaterdag 8 april jl. heeft de open dag op industrieterrein Medel plaatsgevonden. De mensen wisten massaal de opgraving te vinden en kort na aanvang mochten we al honderden bezoekers verwelkomen. Verspreid over het terrein werden voorlichtingen over de opgraving gevolgd, was het dringen om de opgegraven vondsten te bewonderen, kinderen die vol enthousiasme aan het graven waren als een echte archeoloog of schatten aan het zoeken met een metaaldetector of druk bezig waren met het maken van een Romeinse pot of sieraad.
Over de gehele dag was het een drukte van belang en we mogen dan ook spreken van een zeer succesvolle open dag.

Medel

Medel

Medel

Medel

Medel

Medel

Medel

Medel

Medel

Medel

Tiel

Spectaculaire archeologische vondsten in Tiel, van villa of heiligdom

Bij opgravingen op bedrijvenpark Medel in Tiel zijn opmerkelijke objecten uit de Romeinse tijd ontdekt. Ronduit spectaculair is de vondst van een beeld van de god Jupiter en een grafsteen met inscriptie ‘DEAE’ (aan de godin). Ook zijn er maar liefst 2500 bronzen voorwerpen opgegraven, waaronder een unieke en zeldzame zalfpot (balsamarium) gedecoreerd met liefdesgoden (Eroten) in reliëf. Dergelijke objecten worden bij hoge uitzondering in Nederland aangetroffen en zijn dan vaak afkomstig van villa’s of tempels. De betekenis van de vondsten op deze locatie is vooralsnog een mysterie.

De opgraving bij Tiel, in totaal zo’n 36 voetbalvelden in omvang, is het grootste archeologisch onderzoek van de afgelopen twintig jaar in Nederland. Toen de eerste schep de grond in ging, werden de archeologen van ADC ArcheoProjecten en BAAC al verrast door de vondstrijkdom uit de Romeinse periode; Medel is een ware archeologische schatkamer. Het fraaie bronzen balsamarium, een potje voor olie, zeep of parfum, is een onbetwist topstuk. Het is versierd met een badscène met Eroten, de speelse Romeinse halfgoden voor liefde en lust.
Ook de andere bronzen voorwerpen, zoals mantelspelden (fibulae), ringen -waaronder één met een zeldzame cameo met centaur (paardmens)-, dolken, een olielamp en een wijnzeef zijn luxe artikelen die alleen van rijke Romeinse huishoudens of van locaties met een bijzondere functie bekend zijn. De beeldhouwwerken zijn eveneens verre van alledaags; een kalkstenen beeld van Jupiter, de oppergod van de Romeinen (45 cm), een grafsteen met inscriptie, een beeld van een man met schenkkan en een met bladmotieven versierde zuilbasis. Al deze voorwerpen zijn ontdekt in een oude rivierbedding die langs het iets hoger gelegen perceel ‘de Hoge Hof’ loopt . Omdat dit perceel niet wordt bebouwd, zijn de archeologische resten niet bedreigd en wordt daar nu niet opgegraven. Archeologen vermoeden dat op die locatie een villa of een heiligdom ligt.

Tiel

Bataven en Romeinen
Deze ontdekkingen maken Medel meteen tot één van de rijkste Romeinse vindplaatsen in de Betuwe. Dit gebied, waar Bataafse boeren normaal gesproken in nederzettingen met huizen van hout en leem woonden, was gedurende de Romeinse periode (12 v. Chr-400 na Chr.) deel van de grensprovincie van het Romeinse rijk. Met de komst van de Romeinen gingen hun gebruiken, voorwerpen en technieken steeds meer deel uitmaken van het dagelijks leven van de Bataven. Dat blijkt ook uit twee grafvelden die door archeologen van VUhbs op het terrein zijn opgegraven. Er zijn ca. 80 crematiegraven aangetroffen met typisch Romeinse grafgiften, zoals aardewerken borden, glaswerk, een schaar en een scheermes. Opmerkelijk is dat er ook overledenen begraven zijn. Er is een dubbelgraf met twee baby’s ontdekt. Oorspronkelijk waren de graven met aarden heuvels gemarkeerd; de grafheuvels in Medel behoren, met exemplaren van 23 meter doorsnede, tot de grootste die op het voormalig Bataafse platteland zijn aangetroffen.

Uitbreiding bedrijventerrein Medel
Het onderzoek vindt plaats voorafgaand aan de uitbreiding van bedrijvenpark Medel, in opdracht van het industrieschap Medel. Het is het grootste archeologisch onderzoek in de Betuwe sinds de aanleg van de Betuwelijn eind jaren ’90. Vijf archeologische bedrijven (ADC ArcheoProjecten, Archol, BAAC, RAAP, VUhbs) en hun wetenschappers doen het onderzoek. Zij worden hierbij geassisteerd door tientallen vrijwilligers van de Archeologische Werkgroep Nederland (AWN), Beoefenaars Archeologie Tiel en Omstreken (BATO), Oudheidkamer Tiel en de Historisch Kring Kesteren en omgeving (HKKO). Ook de provincie Gelderland is, als eigenaar van de vondsten, nauw betrokken bij het onderzoek. Net als de gemeenten Neder Betuwe en Tiel, die deel uitmaken van het bestuur van Industrieschap Medel.
De opgravingen zijn gestart in november 2016 en duren tot uiterlijk oktober 2017. Naast de sporen en vondsten uit de Romeinse tijd zijn er vele vondsten uit de Steentijd, de Bronstijd, de IJzertijd en de Middeleeuwen aangetroffen.

Open dag en tentoonstelling
Op zaterdag 8 april van 11.00 tot 16.00 uur is een selectie van de vondsten te bewonderen tijdens een open dag. Dan zijn er ook tal van archeologische en Romeinse activiteiten, geschikt voor alle leeftijden. In oktober van dit jaar is er een tentoonstelling over de resultaten van de opgravingen in het Flipje- en Streekmuseum in Tiel.

header_registration

Call for papers EAA te Maastricht

Beste collega,
Van 30 augustus t/m 3 september vindt in Maastricht het 23e jaarlijkse EAA congres plaats.
Voor dit congres hebben BAAC, EARTH en ProRail bv een sessievoorstel ingediend en bij deze nodigen
wij u dan ook graag uit voor het indienen van een lezing voor de sessie (#348):

Archeologie binnen grote infrastructurele projecten

Met de toenemende bevolkingsgroei neemt de druk op de openbare ruimte toe. De daarmee gepaard
gaande uitbreiding van onder andere de infrastructuur leidt veelal tot grootschalige projecten waarin
archeologie een rol speelt.

Indien het aspect archeologie niet op juiste wijze wordt meegenomen in een dergelijk project kan dit
leiden tot vertraging in planning en realisatie van het desbetreffende project. Het plannen en
voorbereiden van het archeologisch proces is daarom van belang en dient bij voorkeur al in de MERfase
in beeld te zijn. Een goede archeologische basis in de vorm van een uitgebreid bureauonderzoek
en geo-archeologische beoordeling en de ontwikkeling en toepassing van nieuwe
onderzoeksmethoden en technieken zijn essentieel inzake het behoud van archeologische waarden.
Daarnaast is het van belang dat ontwikkelaars de archeologie meer als kans gaan zien.

In deze sessie willen we graag een platform bieden voor het bespreken van uitgevoerde grote
infrastructurele projecten en de wijze waarop het archeologisch proces daarbinnen is ingericht en
uitgevoerd.

• Waar lag de focus binnen het project, welke keuzes zijn gemaakt om te voldoen aan de
(kwaliteits)eisen van het archeologisch onderzoek zonder afbreuk te doen aan de
projectplanning?
• Op welke moment in de projectfasering werd het archeologisch proces betrokken?
• Welke onderzoeksmethoden zijn gebruikt binnen het archeologisch proces?
• Welke stappen worden/werden ondernomen na wijziging van de scope van het project na
uitvoering van de benodigde archeologische onderzoeken?

Vanaf 6 februari kunt u papers, posters en andere bijdragen voordragen (zie hiervoor
https://www.klinkhamergroup.com/eaa2017/sessions/contribution). U dient daarvoor allereerst in te
loggen met uw account. Bijdragen kunnen worden ingediend tot 15 maart.

We zien uw bijdrage met enthousiasme tegemoet.

Jos de Moor, EARTH Integrated Archaeology B.V., The Netherlands
Jeroen Vanden Borre, BAAC Vlaanderen, Belgium
Jerry Huisman/Suzanne van der A, ProRail, The Netherlands

archeologisch onderzoek theater

Film: Archeologisch onderzoek voor nieuwbouw Theater aan de Parade

‘s-Hertogenbosch bouwt een nieuw Theater aan de Parade. Daar gaat een archeologisch onderzoek aan vooraf. Op 6 juni startte dit onderzoek. De werkzaamheden bestonden uit het graven van enkele proefsleuven. Het was een oriënterend onderzoek. Het doel van dit onderzoek is om vast te leggen of we archeologische sporen in de buurt van het Theater tegenkomen.

Bijzondere vondsten opgravingen Soest

Komt u ook naar de presentatie van de steentijd vondsten in Soest?

Afgelopen najaar hebben wij bijzondere vondsten gedaan tijdens de opgraving op het voormalige korfbalveld aan de Staringlaan. We willen onze ontdekkingen graag met u delen. Daarom nodigen we u samen met de gemeente Soest van harte uit voor een feestelijke presentatieavond.

U bent van harte welkom op vrijdagavond 3 juni in zalencentrum De Rank, Soesterbergsestraat 18 in Soest

Daar hebben we voor u een programma met verschillende korte lezingen (ook geschikt voor jeugdige belangstellenden) maar ook met een gezellige borrel met hapjes (waaronder een ‘steentijd-proeverij’). Verder zorgen we weer dat u aan de hand van allerlei voorwerpen, werktuigen en activiteiten zelf het leven in de steentijd kunt beleven.

Programma

Tijdens een serie korte lezingen, krijgt u een inkijkje in de geschiedenis van het dorp en de bijzondere vondsten van de archeologen. De lezingen gaan over:

  • De ‘recente’ geschiedenis vanaf de 1e beschrijving van Soest in 1029.
  • Het historische landschap dat we hebben ontdekt tijdens de opgraving.
  • Het leven in de steentijd in Soest aan de hand van de vele vondsten.

Deze serie lezingen doen we twee keer in de zaal van de kerk zodat veel mensen de lezingen bij kunnen wonen.

  • De eerste serie begint om 19.00 uur.
  • De tweede serie begint om 20.30 uur.

Daarnaast kunt u van 18.30 tot 22.00 uur in de grote zaal van De Rank terecht voor een drankje en iets lekkers. Daar kunt u ook van dichtbij allerlei steentijdvoorwerpen bekijken en bijvoorbeeld zelf touw twijnen.

Meldt u zich vast aan, dan bent u zeker van een plekje bij de lezingen

Dit kan op www.aanmeldenbijsoest.nl/staringlaan of belt u met mevrouw Karin Harms van de gemeente, telefoonnummer (035) 609 34 61.

Soest

 

Kleurhistorisch onderzoek

Kleurhistorisch onderzoek in de praktijk

Hoe wordt kleurhistorisch onderzoek eigenlijk uitgevoerd? In de afbeelding bij dit bericht ziet u twee foto’s; links een deel van een moerbalk met een kleurentrapje en rechts een microscopische opname van een doorsnede van de verflagen.

Het onderzoek begint met de microscopische opname om te onderzoeken hoeveel verflagen er globaal aanwezig zijn.Er kan dan goed ingeschat worden welke kleuren er verwacht worden en wat de dikte van de verschillende verflagen is. Dit is informatie die nodig voordat er begonnen kon worden met het laagsgewijs verwijderen van de verf.

Vervolgens wordt met een chirurgisch mesje verflaag na verflaag verwijderd totdat het blanke hout bereikt wordt. Elke volgende verflaag wordt naast de vorige vrijgelegd. Hierdoor ontstaat een rij aan verflagen die samen ook wel een ‘kleurentrapje’ wordt genoemd. Elke afzonderlijke verflaag wordt  genummerd en voorzien van eventuele opmerkingen. Van het geheel aan kleurentrapje(s) en opmerkingen wordt voor de documentatie en rapportage een foto gemaakt.

Ten slotte wordt van elke verflaag de kleurcode opgezocht zodat er een advies gegeven kan worden of de te gebruiken kleuren bij restauratie of renovatie.

 

Archeologie stagiaire Amber

Stagiaires aan het woord – Amber deel I

BAAC biedt studenten archeologie, maar ook studenten van andere gerelateerde opleidingen (bijvoorbeeld geschiedenis), het hele jaar door de ruimte om hun stages te verrichten. In de reeks ‘Stagiaires aan het woord’ volgen wij enkele van deze stagiaires tijdens hun periode in ons bedrijf.

Kan je kort iets over jezelf vertellen?
Mijn naam is Amber de Buijzer en ik ben 23 jaar. Ik kom uit en woon nog steeds in Oss. Ik ben een tweedejaars archeologie student aan het saxion in Deventer. In mijn vrije tijd ben ik graag met muziek bezig, zowel luisteren als zelf maken. Mijn grootste hobby is dus drummen maar ik vind lezen ook erg leuk.

Welke opleiding volg je en waarom heb je daarvoor gekozen?
Archeologie aan het Saxion. Ik heb hiervoor gekozen omdat ik van kleins af aan geïnteresseerd ben in archeologie.

Hoe ben je bij BAAC terecht gekomen en wat zijn je stagedoelen?
Via School ben ik bij BAAC terecht gekomen voor stage. Ik hoop meer ervaring in het werkveld op te kunnen doen en ook wat meer te leren over de digitale kant van de archeologie. Daarnaast zou ik graag meer leren over bureauonderzoeken en documentatie in het algemeen. Ik hoop ook na deze stage te weten welke richting ik op wil binnen de archeologie.

Kan je iets vertellen over wat je tot nu gedaan hebt tijdens je stage?
Werkzaamheden tot nu toe: vondsten wassen, vlak en coupefoto’s maken, couperen, (digitaal) couptekenen, afwerken coup, sporen nummeren, vondstkaartjes schrijven.

Wat opvallend is, is dat er veel plattegronden zijn gevonden en dat er een aantal over elkaar heen liggen. In werkput 1 veel minder sporen dan in de andere werkputten. Tot nu toe vind ik alles wel leuk om te doen.

Amber

logo nationale archeologie dagen

Nationale Archeologiedagen

De 1e Nationale Archeologiedagen. Een lang weekend waarop iedereen die geïnteresseerd is in het rijke verleden van ons land kennis kan maken met de leuke en boeiende wereld van de Nederlandse archeologie.
Iedereen kan komen kijken, luisteren, proeven en ruiken en de handen vuil maken. Je hoeft geen archeoloog te zijn om mee te kunnen doen. Kom oog in oog met de sporen van een ver verleden. Iedereen is van harte welkom.

Campagnebeeld-NAD-1200-x-1675

 

foto: Marco Zwinkels

foto: Marco Zwinkels

foto: Marco Zwinkels

foto: Marco Zwinkels

foto: Laurens Mulkens

foto: Laurens Mulkens

Dilbeek vanuit de lucht

BAAC onderzoekt 5,5 hectare groot compleet Romeins villaterrein

In Dilbeek, direct ten westen van Brussel, hebben archeologen op een akker midden in de wijk Wolsemveld de restanten aangetroffen van een vrijwel compleet Romeins villaterrein van 5,5 hectare in omvang. Deze vondst is uniek in Vlaanderen, aangezien villaterreinen slechts zeer zelden behouden of onderzocht zijn. Het onderzoek wordt uitgevoerd door een samenwerking van Vlaamse en Nederlandse archeologen van onderzoeksbureau BAAC, in opdracht van de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen (VMSW), op eigendom van de Gewestelijke Maatschappij voor Volkshuisvesting cvba en gecoördineerd door het agentschap Onroerend Erfgoed Vlaams-Brabant. De resultaten van de opgraving worden op dit moment uitgewerkt, geanalyseerd en gerapporteerd.

Op circa 40 cm onder het maaiveld bevonden zich de fundamenten van niet minder dan zes stenen gebouwen en de weggerotte of uitgetrokken funderingspalen van nog eens zeven à acht houten gebouwen. Het terrein was omheind door een gracht van circa twee meter breed.

waterputWerk aan een waterput

Het villaterrein betreft een zogenaamde villa rustica, oftewel een luxe boerenbedrijf uit vermoedelijk de eerste en/of tweede eeuw na Chr. Aan de kop van dit terrein stond het meest luxe (stenen) villagebouw van circa 30 meter lang en 15 meter breed, waar de eigenaar woonde, geflankeerd door een tweetal eveneens stenen gebouwen, vermoedelijk voor opslag van goederen of ter huisvesting van naaste familie. De villa keek uit over een dal met houten boerderijen, waar de boeren die in dienst van de eigenaar stonden, gehuisvest waren. Bijzonder is ook de uit natuurstenen opgebouwde waterput die tot een diepte van circa 12 meter reikte. Het boerenbedrijf produceerde zeer waarschijnlijk landbouwproducten voor de nabijgelegen steden, bijvoorbeeld de Romeinse nederzetting in het huidige Asse, in vogelvlucht 7 kilometer ten noorden van de villa.

Masker

Dat hier een rijke villaheer woonde, spreekt niet alleen uit de luxe gebouwen, maar ook uit het vondstmateriaal dat tijdens het onderzoek werd verzameld. Er werden bijvoorbeeld twee gouden munten en een aanzienlijk aantal zilveren en bronzen munten aangetroffen. Verder werd een uiterst zeldzame vondst gedaan van een deel van een aardewerken masker, waarop beschildering was aangebracht. Dergelijke maskers werden vaak gedragen door acteurs bij toneeluitvoeringen, maar een decoratieve functie in de villa is ook niet uitgesloten.

Munten

Zeer waarschijnlijk hebben op het terrein naast landbouwactiviteiten ook artisanale activiteiten plaatsgevonden; ter hoogte van het villahoofdgebouw werd een brok ruw glas van circa 2,5 kilogram aangetroffen, dat hier vermoedelijk was opgeslagen ter verdere verwerking tot bijvoorbeeld glazen vaatwerk of sieraden. Ook heeft hier waarschijnlijk metaalbewerking plaatsgevonden, getuige een kuil met een aanzienlijke hoeveelheid metaalslakken.

Glas

De opgraving biedt de archeologen een uniek kijkje in de ontwikkeling van een villaterrein en het dagelijkse leven hierbinnen. Tevens werpt het onderzoek nieuw licht op de Romeinse tijd in onze regio, bijvoorbeeld in combinatie met de recent aangetroffen kadewerken in een voormalige arm van de Zenne in Brussel.